سمت غرب باز مىشد و در مقابل آن دروازهء جنگ روبروى ولايت « بشتفرش » واقع بود و در سمت جنوب دروازهء احوص‌آباد قرار داشت . « 8 » ياقوت حموى در معجم البلدان مىنويسد : در زمان او ( قرن هفتم ) اين شهر را « نشاوور » مىگفتند ، و همچنين گويد : با وجود ويرانيهايى كه از زمين‌لرزهء سال 540 در نيشابور حادث شد و نيز پس از آن در سال 548 كه تاخت‌وتاز و غارت عشاير « غز » به وقوع پيوست ، باز در تمام خراسان نقطه‌اى از نيشابور آبادتر نيست . ابن بطوطه كه پس از فتنهء مغول شهر نيشابور را ديده مىنويسد : اين شهر آباد و معمور است و مسجدى زيبا دارد . مقدسى نيز از چهار روستاى مهم نيشابور در عصر خود ياد مىكند كه عبارتند از : شامات ، ريوند ، مازول و پشته‌فروش ( پشت‌فروش ) . « 9 » حافظ ابرو ، شهر نيشابور را در اكثر اوقات از ديگر شهرهاى خراسان بزرگتر توصيف مىكند و از معادن و محصولات آن نام مىبرد . « 10 » ورود حضرت رضا عليه السّلام به نيشابور خوشبختانه از ورود حضرت رضا عليه السّلام به نيشابور گزارشهاى متعددى در منابع و تذكره‌ها به چشم مىخورد . از اين رو مسير حركت و منازلى را كه حضرت از نيشابور به سرخس و از آنجا به مرو طى كرده‌اند بيش از ساير مناطق و شهرها قابل تعيين است . شيخ صدوق در عيون اخبار الرضا عليه السّلام ، بنابر نقل ابو واسع محمّد بن احمد بن اسحاق نيشابورى كه او نيز از جدّهء خود خديجه بنت عمران روايت كرده چنين مىگويد : هنگامى كه حضرت رضا عليه السّلام وارد شهر نيشابور شد در محلهء « غز » در ناحيهء

--> ( 8 ) - ر . ك . به : فراى ، تاريخ كمبريج ايران ، 4 / 101 - 98 ؛ لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 10 - 409 . ( 9 ) - لسترنج ، جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 409 ، 13 - 411 ؛ همچنين ياقوت حموى ، معجم البلدان ، 3 / 228 ؛ مقدسى ، احسن التقاسيم ، ص 312 ، 314 ، 316 ؛ ابن بطوطه ، سفرنامه ، 3 / 81 - 80 . ( 10 ) - حافظ ابرو ، جغرافياى حافظ ابرو ، ص 3 - 62 .